Nguyên nhân và Cách xử lý cháy xe điện khi sạc

Trong vài năm trở lại đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của xe điện tại Việt Nam, các sự cố cháy xe điện khi sạc ngày càng được quan tâm. Dù mang lại nhiều lợi ích về chi phí và môi trường, việc sạc pin không đúng cách hoặc sử dụng thiết bị kém chất lượng có thể tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nghiêm trọng. Nhiều người băn khoăn: vì sao lại có tình trạng cháy xe điện đang sạc, và cần làm gì để ứng phó đúng cách? Bài viết này sẽ phân tích nguyên nhân, rủi ro và giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn.

I. Nguyên nhân cháy xe điện khi sạc

Cấu tạo pin lithium-ion có ưu điểm dung lượng lớn và sạc nhanh, nhưng đi kèm là rủi ro về nhiệt. Nếu quá trình sạc không an toàn, nguy cơ cháy nổ sẽ tăng cao. Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến:

1. Pin lithium-ion quá nhiệt: khi sạc liên tục quá lâu hoặc pin có lỗi, hiện tượng thermal runaway (quá nhiệt dây chuyền) có thể xảy ra, dẫn đến bốc khói và cháy.
2. Sử dụng bộ sạc kém chất lượng: bộ sạc không chính hãng, không tương thích có thể cấp sai dòng điện, gây chập cháy cell pin.
3. Hệ thống điện quá tải: ổ cắm rẻ tiền, dây dẫn chập chờn hoặc kéo dài nhiều thiết bị cùng lúc dễ sinh nhiệt và phát tia lửa.
4. Sạc trong không gian kín: nhiệt lượng tích tụ, không thoát ra ngoài, khiến pin nhanh nóng và dễ dẫn tới cháy nổ.
5. Pin đã xuống cấp: tiếp tục sử dụng pin chai, pin phồng hoặc có dấu hiệu hỏng sẽ khiến nguy cơ cháy nổ tăng đột biến.

Kết luận: phần lớn sự cố xuất phát từ thói quen sử dụng thiếu an toàn, do đó việc thay đổi thói quen sạc và bảo dưỡng pin là bước đầu tiên để giảm thiểu rủi ro.

II. Các rủi ro cháy xe điện khi sạc pin

Khi sự cố cháy xảy ra trong lúc sạc, mức độ nguy hiểm thường cao hơn so với khi vận hành. Lý do là vì đám cháy bắt đầu ngay tại khu vực pin và bộ sạc, nơi có nhiều vật liệu dễ cháy và nguồn điện trực tiếp.

• Tốc độ cháy lan nhanh: pin lithium-ion khi cháy sẽ phát nhiệt cực lớn, lửa lan ra nhựa, cao su, yên xe chỉ trong vài giây. Kèm theo đó là khói độc hại dày đặc.
• Nguy cơ cháy lan sang phương tiện khác hoặc nhà ở: tại các hầm gửi xe chung cư hoặc gara gia đình, chỉ cần một xe cháy có thể kéo theo hàng chục phương tiện khác.
• Thiệt hại nghiêm trọng về tài sản và tính mạng: không chỉ xe điện bị hủy hoại, mà còn gây ảnh hưởng tới kết cấu công trình, sức khỏe cư dân và tính mạng nếu không kịp thời xử lý.

Đây chính là lý do vì sao các chuyên gia luôn nhấn mạnh việc trang bị bình chữa cháy chuyên dụng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn khi sạc xe điện.

III. Cách xử lý khi xe điện cháy lúc đang sạc

Khi phát hiện khói trắng xám, mùi khét nhựa hoặc khu vực pin nóng bất thường, hãy giữ bình tĩnh và ưu tiên an toàn con người trước. Thực hiện tuần tự các bước sau để khống chế sự cố ngay trong “cửa sổ vàng” vài phút đầu.

1. Ngắt nguồn điện nếu có thể làm an toàn: tắt cầu dao khu sạc hoặc rút phích cắm từ đầu nguồn khô ráo. Tránh chạm tay trần vào dây rò điện, ổ cắm ẩm ướt hay đứng trên nền ướt. Nếu không đảm bảo an toàn điện, bỏ qua bước này và chuyển sang bước kế tiếp.
2. Sử dụng bình chữa cháy gốc nước đa năng để làm mát pin: đứng chếch hướng gió, giữ khoảng cách 1–2 m. Hướng đầu phun vào gốc điểm phát nhiệt, phun liên tục để hạ nhiệt sâu, cắt đứt chuỗi quá nhiệt trong cell pin. Duy trì làm mát thêm vài chục giây sau khi khói giảm rõ rệt.
3. Dùng bình bột ABC nếu lửa lan sang vật liệu xung quanh: khi ngọn lửa bén sang lốp, yên, sàn nhựa, tủ đồ, quét tia bột ABC theo chiều ngang để chặn cháy lan. Sau đó quay lại dùng bình gốc nước tiếp tục làm mát khu pin nhằm ngăn tái bùng phát.
4. Gọi ngay 114 để được hỗ trợ kịp thời: báo vị trí, quy mô đám cháy, loại phương tiện, khu vực sạc, lối tiếp cận. Kích hoạt hệ thống báo cháy của tòa nhà nếu có. Đám cháy pin có nguy cơ bùng lại nên cần lực lượng chuyên nghiệp xử lý triệt để.
5. Sơ tán người và tài sản, tránh đứng gần pin vì nguy cơ nổ: hướng dẫn mọi người rời khỏi khu vực tối thiểu 30 m, giữ lối thoát thông thoáng, không quay lại lấy đồ khi lửa còn mạnh. Sau khi lửa dịu, tiếp tục quan sát vài phút để phát hiện dấu hiệu tái bốc cháy.

Lưu ý: không dùng nước thường xịt trực tiếp để chữa cháy xe điện khi sạc, không mở vỏ pin hoặc dịch chuyển xe khi nhiệt độ còn cao.

IV. Biện pháp phòng ngừa cháy xe điện đang sạc

Phòng ngừa cháy xe điện đang sạc đúng cách giúp loại bỏ phần lớn rủi ro. Hãy biến các khuyến nghị sau thành quy tắc bắt buộc trong gia đình và khu để xe.

• Chỉ dùng pin, bộ sạc chính hãng: đúng điện áp, dòng sạc, có mạch bảo vệ và chứng nhận an toàn. Tránh dùng sạc trôi nổi hoặc sạc độ.
• Không sạc qua đêm, không để xe sạc trong hành lang kín: luôn có người giám sát khi sạc, đặt xa vật liệu dễ cháy tối thiểu 1 mét.
• Sạc xe ở nơi thoáng khí: bảo đảm thông gió, không che phủ xe khi sạc, tránh đặt sát tường kín khiến nhiệt tích tụ.
• Kiểm tra định kỳ tình trạng pin: thay pin khi có dấu hiệu phồng, nứt, rò dịch, mùi khét, hoặc xe nóng bất thường trong lúc sạc.
• Trang bị bình chữa cháy tại gia đình, chung cư, bãi xe: bố trí bình gốc nước đa năng để làm mát pin và bình bột ABC để chặn cháy lan. Vị trí đặt dễ thấy, dễ lấy, khoảng cách tiếp cận không quá 20 m.

V. Giải pháp an toàn cho người dùng xe điện

Kết hợp nhiều lớp bảo vệ giúp nâng mức an toàn và rút ngắn thời gian xử lý khi cháy xe điện đang sạc.

• Ưu tiên bình chữa cháy gốc nước đa năng để xử lý pin nóng: làm mát nhanh, phủ đều bề mặt phát nhiệt, hạn chế tái bùng phát.
• Bổ sung bình bột ABC cho khu vực rộng và nhiều xe: chặn cháy lan hiệu quả trên các vật liệu rắn và lỏng xung quanh phương tiện.
• Treo quả cầu chữa cháy tự động ở hầm để xe, khu vực sạc tập trung: hỗ trợ kích hoạt sớm khi nhiệt độ tăng cao, hữu ích tại điểm sạc ít người giám sát.
• Nâng cao ý thức PCCC: tổ chức tập huấn kỹ năng xử lý sự cố cho cư dân và nhân viên bãi xe, diễn tập định kỳ quy trình báo động, sơ tán, dùng bình chữa cháy theo quy tắc PASS.

Để giữ an toàn và tránh cháy xe điện đang sạc, bạn nên trang bị bình chữa cháy xe điện chính hãng tại VinaSafe:

• Website: https://vinasafe.com.vn/
• Fanpage: https://www.facebook.com/VinaSafe.Official
• Hotline: 0877.114.114