TOp 4 Nguyên nhân tại sao pin xe điện cháy không dập được

Trong vài năm gần đây, số vụ cháy nổ pin xe điện tại Việt Nam và nhiều quốc gia trên thế giới gia tăng nhanh chóng. Nguyên nhân chính thường đến từ pin lithium-ion – loại pin phổ biến trên hầu hết các dòng xe điện. Điều này khiến nhiều người lo lắng và đặt câu hỏi: tại sao pin xe điện cháy không dập được và liệu pin xe điện cháy có dập được không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cơ chế cháy của pin, lý do khó dập và những thách thức thực tế khi xử lý sự cố này.

I. Pin xe điện cháy không dập được – thực tế đáng lo ngại

Khi nói đến các vụ cháy xe điện, nhiều chuyên gia đã chỉ ra rằng việc dập lửa gặp khó khăn hơn rất nhiều so với xe xăng. Nguyên nhân nằm ở đặc tính của pin lithium-ion. Một khi đã bùng cháy, phản ứng hóa học bên trong pin tiếp tục sinh nhiệt, tạo ra tình trạng cháy dây chuyền. Điều này dẫn đến hiện tượng pin có thể bùng phát nhiều lần ngay cả sau khi lửa đã tắt.

Nếu so sánh với cháy xăng dầu, có thể dùng bình bột hoặc CO2 dập nhanh trong vài phút. Nhưng đối với pin xe điện, lực lượng cứu hỏa thường mất hàng giờ, thậm chí hàng chục giờ, để khống chế hoàn toàn. Thực tế này giải thích vì sao cụm từ pin xe điện cháy không dập được ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các báo cáo, đồng thời đặt ra thách thức lớn cho việc ứng cứu. Người dân thường thắc mắc pin xe điện cháy có dập được không, câu trả lời là có thể dập nhưng rất khó, đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và nhiều thời gian.

II. Nguyên nhân khiến pin xe điện cháy khó dập

Để hiểu tại sao pin xe điện cháy không dập được, cần phân tích cơ chế cháy đặc thù của loại pin này:

1. Hiện tượng thermal runaway: Khi pin quá nhiệt, một cell sẽ sinh nhiệt và lan sang cell khác, tạo phản ứng dây chuyền với nhiệt độ có thể lên đến hơn 1.000°C. Đây là nguyên nhân chính khiến đám cháy bùng phát nhanh và khó kiểm soát.
2. Tái cháy nhiều lần: Ngay cả sau khi lực lượng PCCC dập tắt ngọn lửa ban đầu, pin vẫn có nguy cơ cháy lại do năng lượng còn tích tụ bên trong. Đây là điểm khác biệt lớn so với cháy xăng dầu.
3. Khói độc hại: Khi pin cháy, khí HF và CO được phát sinh. Đây là loại khí ăn mòn và gây ngộ độc nặng, khiến việc tiếp cận để dập lửa trở nên nguy hiểm.
4. Cấu tạo pin phức tạp: Pin xe điện gồm hàng trăm đến hàng nghìn cell pin xếp chặt trong mô-đun. Điều này khiến chất chữa cháy khó thấm sâu vào bên trong để làm mát lõi pin, khiến việc dập cháy mất nhiều thời gian và công sức.

Từ các yếu tố trên, có thể thấy việc xử lý cháy pin xe điện đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, sử dụng bình chữa cháy gốc nước đa năng để làm mát, kết hợp các biện pháp bổ trợ khác. Quan trọng nhất, cần phòng ngừa sự cố ngay từ đầu để hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra cháy nổ.

III. Tại sao pin xe điện cháy không dập được bằng nước thường?

Nhiều người nghĩ dội nước thật nhiều là cách nhanh nhất để dập, nhưng với pin lithium-ion, nước thường không phải lựa chọn an toàn và hiệu quả.

• Nước dẫn điện, tăng rủi ro chập và cháy lan: khi hệ thống điện chưa được ngắt, dội nước có thể gây rò rỉ, phóng điện, làm tình huống xấu đi và nguy hiểm cho người xử lý.
• Không làm mát triệt để lõi pin: pin gồm nhiều cell xếp chặt trong mô-đun, nước khó thấm sâu tới vùng lõi đang quá nhiệt. Kết quả chỉ là hạ nhiệt bề mặt tạm thời, pin có thể bùng cháy lại.
• Thực tế xử lý phải kéo dài: nhiều vụ cháy yêu cầu ngâm toàn bộ pin hoặc cả xe trong bể nước hàng giờ để rút nhiệt từ bên trong. Điều này cho thấy dội nước đơn lẻ, ngắn hạn thường không đủ.

Kết luận: nước thường không phải “thuốc đặc trị” cho pin đang quá nhiệt; cần giải pháp làm mát sâu, có kiểm soát và đúng chủng loại chất chữa cháy.

IV. Cách xử lý khi pin xe điện cháy

Ưu tiên an toàn con người, sau đó khống chế nguồn nhiệt và ngăn cháy lan bằng đúng loại bình.

• Dùng bình chữa cháy gốc nước đa năng: đây là lựa chọn hiệu quả nhất để làm mát sâu pin. Phun tia mịn bao phủ khu vực pin, duy trì làm mát liên tục để hạn chế tái cháy.
• Kết hợp bình bột ABC để chặn cháy lan: nếu lửa đã bén sang nhựa, vải, gỗ hoặc vật liệu xung quanh, dùng bột ABC quét ngang gốc lửa để cắt ngọn nhanh.
• Hỗ trợ trong không gian kín bằng bình CO2: sử dụng CO2 để giảm khói, hạ nồng độ oxy cục bộ và hỗ trợ kiểm soát đám cháy; sau đó thông gió tốt. Lưu ý CO2 không thay thế vai trò làm mát pin của gốc nước.
• Gọi ngay 114 và sơ tán an toàn: nếu đám cháy lớn hoặc khó kiểm soát, lập tức gọi lực lượng PCCC, giữ khoảng cách an toàn, không đứng chính diện pin và không tự xử lý một mình.

Lưu ý thao tác: nếu cháy khi đang sạc và việc này an toàn, ngắt nguồn điện; đứng chếch hướng gió; tuân thủ quy tắc PASS khi dùng bình (rút chốt – ngắm gốc lửa – bóp cò – lia ngang) và tiếp tục theo dõi nguy cơ tái cháy sau khi lửa tắt.

V. Biện pháp phòng ngừa cháy pin xe điện

Giảm thiểu rủi ro bắt đầu từ thói quen sạc đúng chuẩn, không gian sạc an toàn và kiểm tra định kỳ. Hãy áp dụng các biện pháp sau để ngăn ngừa sự cố ngay từ đầu:

• Chỉ sạc bằng bộ sạc chính hãng: dùng đúng điện áp, dòng sạc theo khuyến cáo của nhà sản xuất; tránh bộ sạc trôi nổi vì dễ gây quá nhiệt pin và chập điện.
• Không sạc qua đêm hoặc trong không gian kín: chọn nơi thông gió tốt, thoáng khí; tránh sạc ở hành lang kín, phòng ngủ, gần vật liệu dễ cháy; nên có cảm biến khói trong khu vực sạc.
• Kiểm tra pin định kỳ: thay pin khi có dấu hiệu phồng, rò rỉ, mùi khét, sạc nhanh bất thường hoặc tụt pin đột ngột; không sử dụng khi xe từng bị ngập nước hoặc va đập mạnh mà chưa kiểm tra.
• Quản lý tải điện an toàn: dùng ổ cắm và dây dẫn đúng tiết diện, có tiếp địa; không dùng ổ chia kéo dài cho nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc; lắp aptomat chống rò và chống quá tải cho khu sạc.
• Thiết lập khu sạc tiêu chuẩn: nền phẳng, khô, không đặt gần rèm, giấy, xốp; có biển cảnh báo, camera giám sát nếu là bãi xe tập trung; đảm bảo lối thoát hiểm không bị che chắn.
• Trang bị bình chữa cháy tại gara, hầm để xe, bãi gửi xe: ưu tiên bình gốc nước đa năng để làm mát pin; bổ sung bình bột ABC tại các vị trí trọng yếu để chặn cháy lan.

VI. Giải pháp an toàn cho người dùng xe điện

Khi xảy ra sự cố, phản ứng nhanh với đúng thiết bị quyết định hiệu quả kiểm soát đám cháy trong vài phút đầu. Chuẩn bị trước giúp bạn chủ động và an toàn hơn:

• Trang bị sẵn bình gốc nước đa năng 2–6 lít: đặt tại khu vực sạc gia đình hoặc gara để kịp thời làm mát pin khi có dấu hiệu quá nhiệt.
• Kết hợp thêm bình bột ABC: bố trí tại điểm rộng như hầm chung cư, bãi gửi xe để xử lý vật liệu xung quanh khi lửa đã bén ra ngoài thân xe.
• Tổ chức tập huấn PCCC: hướng dẫn cư dân và nhân viên bãi xe cách nhận diện sớm dấu hiệu quá nhiệt, quy tắc PASS khi dùng bình chữa cháy, quy trình gọi 114 và sơ tán an toàn.
• Thiết lập quy trình kiểm tra nhanh: trước khi sạc, kiểm tra cổng sạc, dây sạc, khu vực đặt xe; sau khi sạc, rút bộ sạc và quan sát mùi, tiếng kêu lạ hoặc hiện tượng nóng bất thường.

Để an toàn khi sử dụng xe điện và bảo vệ gia đình bạn, hãy trang bị bình chữa cháy pin xe điện chính hãng tại VinaSafe:

• Website: https://vinasafe.com.vn/
• Fanpage: https://www.facebook.com/VinaSafe.Official
• Hotline: 0877.114.114